Sezai KARAKOÇ | Diyarbakır

 

Sezai Karakoç, 1933 senesinde Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde dünyaya gelmiştir. Asıl adı Muhammet Sezai olup nüfus kaydına Ahmet Sezai olarak geçmiştir. Babası ticaretle meşgul Yasin Efendi, annesi Emine Hanım’dır. Ailesi Leventoğulları lakabıyla anılan Anadolu’nun köklü bir ailesidir. Karakoç, hatıralarında Anadolu halkının içinde diğer aileler gibi bir aile olarak tarif ettiği bu muhitte, erken yaşlardan itibaren geleneksel değerler ve manevi hassasiyetle yoğrulmuştur. Aile çevresi onun çocukluk yıllarındaki imgelerini ve değerler dünyasını beslemiş, yıkılmışlıklar içinde geçen bir dönemin tesirini taşıyan bir ortamda yetişmiştir. Annesinin vefatı gibi hadiseler hayatında derin izler bırakmıştır.

İlkokulu Ergani’de (1944), ortaokulu Kahramanmaraş’ta (1947), liseyi Gaziantep’te (1950) bitirmiştir. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden 1955’te mezun olmuştur. Aynı yıl maliye müfettiş yardımcılığı imtihanını kazanarak İstanbul’a atanmıştır. Memuriyetini 1964’te istifa ile, 1973’te ise kesin olarak terk etmiştir. Lise yıllarında ilk şiirlerini Büyük Doğu gibi mecmualarda neşretmeye başlamış, üniversite devrinde Şiir Sanatı dergisini çıkarmıştır. Bu yayınlar onun edebiyat âleminde temayüz etmesini sağlamıştır.  

Karakoç’un ilk şiir kitabı Körfez 1959’da yayımlanmıştır. Bunu Şahdamar (1962), Hızırla Kırk Saat (1967), Sesler (1968), Taha’nın Kitabı (1968), Kıyamet Aşısı (1968), Gül Muştusu (1969) gibi eserler takip etmiştir. Şiirlerinde metafizik derinlik, diriliş şuuru, aşk, hürriyet ve ahiret inancı ön plandadır. İkinci Yeni şiir akımının öncülerinden sayılmakla beraber, sanatının arka planındaki düşünce ve iman karakteri bakımından onlardan ayrılır. Şiiri, tevhid ve ahiret merkezli bir varlık tasavvuruna dayanır. Düşünce sahasındaki çalışmaları da mühimdir. 1965’te Yunus Emre, 1967’de İslâmın Dirilişi ve İslâm Toplumunun Ekonomik Strüktürü, 1968’de Mehmed Âkif gibi eserleri neşretmiştir. 1960’tan itibaren aralıklarla Diriliş dergisini çıkarmış, 1974’te Diriliş Yayınları’nı kurmuştur. Bu mecmuada ve yayınlarında “diriliş” kavramını merkeze alan bir medeniyet tasavvuru geliştirmiştir. Tevhid inancından hareketle İslâm dünyasının birliği ve yeniden ayağa kalkması idealini işlemiştir. Çağ ve İlham serisi, Edebiyat Yazıları, Ruhun Dirilişi, İnsanlığın Dirilişi, Diriliş Neslinin Amentüsü gibi kitaplarında güncel meselelerden teorik konulara geniş bir ufuk çizmiştir. Hikâye, piyes ve hatıra türlerinde de eserler vermiştir. Hatıraları ölümünden sonra iki cilt halinde kitaplaşmıştır.

Hayatının son dönemlerinde 1990’da Diriliş Partisi’ni, 2007’de Yüce Diriliş Partisi’ni kurmuş, genel başkanlık vazifesini üstlenmiştir. Ancak aktif siyasette ziyade fikir ve sanat sahasında tesirini sürdürmüştür. Elli yedi eseri hayattayken yayımlanmış, dergilerde kalan çok sayıda yazısı bulunmaktadır. Türk edebiyatına şiir, düşünce ve medeniyet tasavvuru bakımından kalıcı katkılar sunmuştur. 16 Kasım 2021 tarihinde İstanbul’da vefat etmiş, Şehzade Camii bahçesine defnedilmiştir.  

 

Sezai Karakoç, Cumhuriyet devri Türk edebiyatının en mühim şair ve mütefekkirlerinden biri olarak, gelenekten beslenen yenilikçi üslubuyla, metafizik derinliğiyle ve diriliş idealıyla temayüz etmiştir. Eserleri kronolojik bakımdan şiirden düşünceye, incelemeden hatıraya uzanan zengin bir birikim teşkil eder. Sade ve samimi üslubu, akıcı diliyle okuyucuyu hakikat arayışına davet eder.

KAYNAKÇA:

• Yılmaz Daşcıoğlu, “Karakoç, Sezai”, Türk Maarif Ansiklopedisi, Türkiye Maarif Vakfı  

• Turan Karataş ve diğer akademisyenlerin Sezai Karakoç üzerine makaleleri, Yesevi Üniversitesi Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü  

• Fikri Kula, “Sezai Karakoç’un Hayatına Dair”, Türk Dili dergisi, Aralık 2021

Hazırlayan: Muhammet Baran ASLAN (Baranî) #MBA