Güneydoğu - Mezopotamya Yazarlar, Şairler, Sanatkârlar ve İlim Adamları E-Ansiklopedisi

  Seven Bozduman 01. Ocak 1961'de Şanlıurfa'nın tarihi ve kültürel dokusuyla öne çıkan, Fırat Nehri'nin kıyısında bir liman kenti olan Birecik'te dünyaya geldi. İlk bakışta bölge yapısı düşünüldüğünde farklı gelen bu liman kenti söylemi, daha sonra onun çalışmalarının da temelini oluşturacaktı. İlkokulu Birecik Dumlupınar İlkokulu'nda okudu. Orta öğrenimini de Birecik'teki yerel mekteplerde tamamladı. Daha sonra Anadolu Üniversitesinden mezun oldu. Birecik'te geçirdiği uzun yıllar boyu memleketinin köklü geçmişine ve sözlü tarihine ilgi duydu. Gençlik yıllarında Şanlıurfa ve Birecik bünyesindeki çeşitli amatör futbol kulüplerinde uzun yıllar aktif olarak futbol oynadı; sporun yerel düzeyde gelişmesine katkı sağladı. Şanlıurfa Amatör Spor Kulüpleri Federasyonu'nun (ASKF) kurucu üyeleri arasında yer alarak bölgedeki gençlik ve spor yapılanmalarında aktif idari sorumluluklar üstlendi. Birecik bölgesiyle özdeşleşen Kelaynak kuşlarının korunması, ekolojik çeş...

 Birecik’in münevver evlâdı, hukukçu, şair ve âlim Dr. Avukat Hacı Verdi Kankılıç, 1944 senesinde Şanlıurfa’nın Birecik ilçesinde dünyaya gelmiştir. O, Türk edebiyatı ve tarihine vukufuyla tanınan, vatan ve millet sevgisini ilim ve sanat yoluyla ifade eden mümtaz bir şahsiyettir. Birecik’in tarihî ve kültürel mirasını koruma hususunda gösterdiği hassasiyet, onun hayatının en belirgin vasıflarından biri olmuştur.    Ailesi hakkında bilinenler, Birecik’in köklü ve saygın bir ailesine mensup olduğunu göstermektedir. Kardeşi Kamil Kankılıç, Birecik’in yerel idaresinde meclis üyeliği gibi vazifelerde bulunmuş, ailece bölgenin kanaat önderleri arasında yer almışlardır. Bu aile, Birecik’in sosyal ve kültürel hayatında uzun yıllardır tesirini sürdürmüş, ilim, irfan ve hizmet duygusuyla temayüz etmiştir. Hacı Verdi Bey’in şahsiyetinde bu aile terbiyesinin izleri, vatanperverlik, tarih şuuru ve halka hizmet aşkı şeklinde belirginleşmiştir.   İlk ve orta tahsilini Birecik’te ...

  Sezai Karakoç, 1933 senesinde Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde dünyaya gelmiştir. Asıl adı Muhammet Sezai olup nüfus kaydına Ahmet Sezai olarak geçmiştir. Babası ticaretle meşgul Yasin Efendi, annesi Emine Hanım’dır. Ailesi Leventoğulları lakabıyla anılan Anadolu’nun köklü bir ailesidir. Karakoç, hatıralarında Anadolu halkının içinde diğer aileler gibi bir aile olarak tarif ettiği bu muhitte, erken yaşlardan itibaren geleneksel değerler ve manevi hassasiyetle yoğrulmuştur. Aile çevresi onun çocukluk yıllarındaki imgelerini ve değerler dünyasını beslemiş, yıkılmışlıklar içinde geçen bir dönemin tesirini taşıyan bir ortamda yetişmiştir. Annesinin vefatı gibi hadiseler hayatında derin izler bırakmıştır. İlkokulu Ergani’de (1944), ortaokulu Kahramanmaraş’ta (1947), liseyi Gaziantep’te (1950) bitirmiştir. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden 1955’te mezun olmuştur. Aynı yıl maliye müfettiş yardımcılığı imtihanını kazanarak İstanbul’a atanmıştır. Memuriyetini 1964’te isti...

  Mehmet Akif İnan, 12 Temmuz 1940 tarihinde Şanlıurfa’da dünyaya gelmiştir. Şanlıurfa’nın köklü Mirzaali oymağından gelen bir ailenin evladıdır. Ailesi on nesildir Urfa’da ikamet etmektedir. Babası ve annesi hakkında sınırlı kamuya açık akademik kaynaklarda detaylı malumat bulunmakla beraber, kendisi geleneksel Urfa ailesinin muhafazakâr ve dindar yapısı içinde yetişmiştir. Bu aile ortamı, onun İslamî hassasiyetini ve cemiyetçi ruhunu şekillendiren temel unsurlardan biri olmuştur. Evliliğinden kızı Büşra dünyaya gelmiş, aile hayatı da fikir ve aksiyon dolu ömrüne refakat etmiştir.   İlk ve orta öğrenimini Urfa’da tamamlayan İnan, lise tahsilini Maraş’ta (Kahramanmaraş) sürdürmüştür. 1958’de Urfa Lisesi’nden Maraş Lisesi’ne nakledilmiş, 1959’da mezun olmuştur. Bu yıllarda edebiyata ve düşünceye olan ilgisi belirginleşmiş, arkadaşlarıyla Derya gazetesini çıkarmıştır. 1959’da Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümüne kaydolmuş, çeşitli ...

   Mehmet Nihat Hatipoğlu, 11 Mayıs 1955 tarihinde Diyarbakır’ın Hazro ilçesinde dünyaya gelmiştir. Babası Haydar Hatipoğlu, ilim ve irfan sahibi bir zattır; müftülük vazifelerinde bulunmuş, hadis ve fıkıh sahasında kıymetli eserler telif etmiştir. Annesi Muzaffer Hanım’dır. Aile, Diyarbakır’ın köklü âlim ve münevver çevrelerinden gelmekte olup, soy kökenleri ilim ve takva ile meşhur bir silsileye dayanır. Hatipoğlu’nun çocukluğu Diyarbakır, Siirt ve Malatya gibi muhitlerde geçmiş, babasının ilim meclisleri ve ahlâk terbiyesi onun şahsiyetinin temelini teşkil etmiştir. Bu aile muhiti, genç yaşta dinî ilimlere, millî değerlere ve manevi hayata derin bir bağlılık kazandırmıştır.    İlk tahsilini Siirt ve Malatya’da tamamlamış, 1975’te Uşak İmam-Hatip Lisesi’ni ve Uşak Lisesi’ni bitirmiştir. Aynı yıl Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ne girmiş ve 1981’de mezun olmuştur. 1985-1987 yılları arasında Mısır’da Arapça ve dinî ilimler üzerine tahsil görmüş, bu müddet zarf...

      Gazi Yaşargil, Türkiye Cumhuriyeti’nin tıp ilminde yetiştirdiği en mümtaz simalardan biri, beyin cerrahisi sahasında dünya çapında çığır açmış bir âlimdir. 6 Temmuz 1925 tarihinde Diyarbakır’ın Lice ilçesinde dünyaya gelmiştir. Mikrocerrahi tekniklerini geliştirerek beyin ve sinir sistemi ameliyatlarında devrim niteliğinde ilerlemeler kaydetmiş, “yüzyılın beyin cerrahı” unvanıyla anılmıştır. Akademik ve resmî kaynaklara göre, hassas sinir yapılarını koruma ve onarma hususunda getirdiği yenilikler, modern nöroşirürjiye temel teşkil etmiştir. Uzun ve verimli ilim hayatı boyunca binlerce hastaya şifa dağıtmış, pek çok talebe yetiştirmiştir.    Ailesi, Diyarbakır’ın köklü ve çalışkan bir ailesidir. Babası, bölgenin saygın bir ziraat ve ticaret erbabı idi. Annesi ise evin iç düzenini sağlayan, fedakâr bir hanımefendiydi. Gazi Bey, bu mütevazı ve değerler yüklü aile muhitinde büyümüş, erken yaşlardan itibaren ilme ve tahsile karşı derin bir alâka duymuştur. Aile...

      Mustafa Armağan, Osmanlı ve Türkiye yakın tarihi üzerine derin araştırmalar yapmış, telif ve derleme eserleriyle tanınan bir ilim ve kalem erbabıdır. 24 Şubat 1961 tarihinde Cizre’de dünyaya gelmiştir. Şanlıurfalı bir anne-babanın evladı olarak, tarihî meseleleri belgelerle irtibatlandırarak ele alması ve geleneksel mirası savunan revizyonist yaklaşımıyla dikkat çekmiştir. Akademik ve resmî kaynaklara göre, ansiklopedi koordinatörlüğü, dergi yönetmenliği ve çok sayıda eseriyle Türk düşünce hayatına mühim katkılar sunmuştur. Eserlerinde Osmanlı’nın insanlık tarihindeki yerini vurgulamış, yakın tarihin tartışmalı konularını cesaretle gündeme getirmiştir.    Ailesi, Şanlıurfa kökenli mütevazı ve çalışkan bir ailedir. Anne ve babası, Cizre’de yerleşmiş, değerlerine bağlı, sade bir hayat süren insanlardır. Mustafa Bey, bu mütevazı muhitte büyümüş, çocukluğunun bir kısmını Gaziantep’te geçirmiştir. Ailesinin teşvikiyle tahsile ehemmiyet vermiş, bu sade çevre onu...

   Nuri Sesigüzel, Türk halk müziğinin yanık sesli ve samimi yorumcularından biri, Şanlıurfa’nın Birecik ilçesinden yetişmiş kıymetli bir sanatkârdır. Asıl adı Nuri Kaçtaş olup 1937 senesinde (bazı resmî kayıtlarda 1943) Şanlıurfa’nın Birecik kazasında dünyaya gelmiştir. 20 Mayıs 2023 tarihinde İstanbul’da vefat etmiştir. Halk müziği geleneğini plaklar, radyolar ve sahnelerle geniş kitlelere ulaştırmış, hem türkü söyleyicisi hem de bestekâr olarak önemli eserler bırakmıştır. Akademik ve resmî kaynaklara göre, Urfa yöresinin maya ve uzun havalarını kendine has üslubuyla yorumlaması, onu 1960’lı ve 1970’li yılların önde gelen halk müziği sanatçıları arasına yerleştirmiştir.    Ailesi, Birecik’in mütevazı ve çalışkan bir ailesidir. Babası çiftçilikle iştigal eden Mehmet (Mağo Ağa) Bey, Halfeti’nin Karamezra köyünden Beziki aşiretindendir. Annesi Nazey Hanım ise Ketik aşiretlerindendir. Nuri Bey, bu sade ve toprakla iç içe aile muhitinde büyümüş, erken yaşlarda hem ziraa...

    Prof. Dr. Aziz Sancar, Türkiye Cumhuriyeti’nin yetiştirdiği kıymetli ilim adamlarından, moleküler biyoloji sahasında dünya çapında şöhret kazanmış bir âlimdir. 8 Eylül 1946 tarihinde Mardin’in Savur ilçesine bağlı Gercüş köyünde dünyaya gelmiştir. DNA tamir mekanizmaları üzerine yaptığı çığır açıcı araştırmalarla 2015 Nobel Kimya Ödülü’nü Layhacı Tomas Lindahl ve Paul Modrich ile paylaşmıştır. Akademik kariyeri boyunca DNA’nın UV ışınları neticesinde hasar görmesi ve bu hasarın nasıl onarıldığı meselelerini aydınlatmış, bilhassa “nükleotid eksizyon tamiri” (nucleotide excision repair) mekanizmasını keşif ve izah etmede öncü rol oynamıştır. Resmî ve akademik kaynaklara nazaran, çalışmalarının temelinde titiz laboratuvar araştırmaları ve disiplinli bir ilim anlayışı yatmaktadır. Ailesi, mütevazı bir Anadolu ailesidir. Babası çiftçilikle iştigal eden bir ziraat erbabı, annesi ise ev hanımıdır. Sekiz kardeşin ortancası olarak büyümüş, aile çevresinde çalışkanlık ve tahsil sevg...

      Kazancı Bedih (Bedih Yoluk)Bedih Yoluk, sanat camiasında Kazancı Bedih olarak bilinen, Şanlıurfa’nın geleneksel gazelhanlık ve sıra gecesi kültürünün önemli bir temsilcisidir. 1 Ocak 1929 tarihinde Şanlıurfa’da doğmuş, 20 Ocak 2004 tarihinde aynı şehirde vefat etmiştir. Kendine özgü davudi ses tonu, makamlar arası ustaca geçişler ve yorum derinliğiyle tanınan sanatçı, divan edebiyatı gazellerini halk meclislerine taşıyan son büyük ustalardan biri olarak kabul edilir. Resmi ve akademik kaynaklara göre, Şanlıurfa müzik geleneğinin kuşaktan kuşağa aktarılmasında önemli rol oynamış, alaylı bir eğitimle yetişmiş bir icracı ve gelenek taşıyıcısıdır. Ailesi mütevazı bir esnaf ve zanaatkâr çevresinden gelmekteydi. Babası dokumacılık (çulhacılık) yapan Halil Usta, annesi ise Dalyanlar ailesinden Zemzem Hanım’dır. Bedih, ailenin tek erkek evladı olarak dünyaya gelmiş, bu durum erken yaşta aile sorumluluklarını üstlenmesine yol açmıştır. Gençliğinde evlenmiş, iki evlilik yapmı...